Overal en nergens zie je kant-en-klare kippenhokken te koop staan: een hokje met een rennetje, ‘geschikt voor 3 tot 6 kippen, een sieraad voor uw tuin’, met een prijskaartje van enkele honderden euro’s. De hokken zijn veel te klein en vaak voldoen ze niet aan de kwaliteitseisen. De winst die erop gemaakt wordt is echter zeer aantrekkelijk, dus we zullen ze niet snel uit de winkels zien verdwijnen. Gelukkig kan het goedkoper en diervriendelijker!
Wij kozen ervoor om de kippen vrij door de tuin te laten lopen en hebben met palen en gaas de grenzen van de tuin afgezet. Zo voorkomen we dat de buren bezoek krijgen van de Brahma’s of dat er een keer een hondje de tuin binnen komt rennen. Met palen en gaas ben je natuurlijk erg flexibel en kun je elk deel afzetten wat je wilt, in vrijwel elke vorm die je wilt.
Wij kozen voor duurzaam geplastificeerd groen gaas met grote (rechthoekige) mazen. Staat een stuk mooier dan het welbekende standaard kippengaas. Het kost ook aanzienlijk meer, daar staat tegenover dat het langer mooi blijft en je er doorheen kijkt. Maak je een ren van gewoon kippengaas dan kun je dat het beste een laag zwarte verf geven zodat je niet zo tegen het gaas aan kijkt.
Om de kuikens binnen te houden hebben we later onderaan de afzetting gewoon kippengaas gespannen, dat oogt toch wel even anders. Maar het voldoet allemaal, welk gaas je kiest hangt af van persoonlijke voorkeur en beschikbaar budget.
Hoeveel ruimte hebben mijn kippen nodig?
Genoeg om hun natuurlijke gedrag te kunnen vertonen en om lekker gras, insecten en andere dingen bij elkaar te kunnen scharrelen. In de praktijk bestaat er niet zoiets als ‘te veel’, wat een kip betreft is het eigenlijk altijd te weinig. Helaas voor hen (en voor ons) wonen we niet allemaal op een boerderij met een enorme lap grond dus moeten we gaan kijken naar wat de dieren minimaal nodig hebben om een goed kippenleven te kunnen leiden.
Alle kippen scharrelen — daar draait eigenlijk hun hele leven om. Gedurende de dag verplaatsen ze zich steeds naar een ander stukje om daar gras te eten, insecten te zoeken, te genieten van de zon of juist om de schaduw op te zoeken, of om een kuil te graven in de aarde voor een zandbad. Die mogelijkheden moeten we de dieren dus bieden, maar ze hebben daar niet allemaal evenveel ruimte voor nodig. Een klein ras kan op minder oppervlakte gehouden worden dan een groot ras.
Om de minimale afmetingen te bepalen gaan we daarom uit van het gewicht van een volwassen dier. Vaak zie je dat de verdeling ‘kriel / kip’ gemaakt wordt; er zijn echter krielen die veel groter zijn dan andere ‘gewone’ rassen. In de praktijk wordt vaak ‘kriel’ gebruikt als het om een kleine kip gaat, dat is echter niet correct. Als je niet weet wat het volwassen gewicht is van het ras dat je op het oog hebt dan kun je dat bijvoorbeeld hier opzoeken.
Kippen zijn groepsdieren en kunnen niet alleen gehouden worden. We gaan daarom uit van een minimaal aantal van 3 dieren. Twee zou ook kunnen, maar dan heb je wel een probleem als er 1 gaat hemelen. Drie is wat dat betreft veel handiger en ook voor de dieren prettig als minimaal toompje.
Minimale afmetingen voor dieren die dagelijks een paar uur vrij in de tuin rond mogen scharrelen:
Dieren tot 750 gram volwassen gewicht
Minimaaal 6m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 1m2 erbij voor elk extra dier.
Dieren tussen 750 en 1500 gram volwassen gewicht
Minimaal 9m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 2m2 erbij voor elk extra dier.
Dieren van 1500 gram of meer volwassen gewicht
Minimaal 13m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 3m2 erbij voor elk extra dier.
Minimale afmetingen voor dieren die een paar keer per week rond kunnen scharrelen in de tuin:
Dieren tot 750 gram volwassen gewicht
Minimaaal 9m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 2m2 erbij voor elk extra dier.
Dieren tussen 750 en 1500 gram volwassen gewicht
Minimaal 13m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 3m2 erbij voor elk extra dier.
Dieren van 1500 gram of meer volwassen gewicht
Minimaal 24m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 6m2 erbij voor elk extra dier.
Minimale afmetingen voor dieren die (vrijwel) altijd in de ren gehouden worden:
Dieren tot 750 gram volwassen gewicht
Minimaaal 13m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 3m2 erbij voor elk extra dier.
Dieren tussen 750 en 1500 gram volwassen gewicht
Minimaal 22m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 5m2 erbij voor elk extra dier.
Dieren van 1500 gram of meer volwassen gewicht
Minimaal 37m2 voor 2 tot 3 dieren, daarna minimaal 10m2 erbij voor elk extra dier.
Kant-en-klare hokken met ren
Het hok op de foto is een veel verkocht kippenhok. Volgens de website geschikt voor “een viertal kleine of middelgrote kippen”. De afmetingen zijn 235 x 95 centimeter, ofwel een oppervlakte van net geen 2,25m2 wat 4 kippen dus een halve vierkante meter per kip geeft.
Kippen die zo gehouden worden kunnen alleen maar hopen dat ze in een scharrelstal terecht komen, daar krijgen de dieren 4m2 per hen aan uitloopruimte. Dat kost ze een stuk van hun snavel, maar je zou bijna denken dat ze dat er wel voor over hebben …
Een dergelijk hok kost dan ook nog eens € 799,-, exclusief montage, exclusief fundering. Vervolgens moet je er dan zelf nog een ren omheen bouwen …
Kant en klaar nachthok
Een los nachthok is veel voordeliger dan een hok met een ren en in beide gevallen moet je er zelf nog een uitloop omheen maken om de dieren leefruimte te geven. Het advies is dan ook om je geld voor andere zaken te gebruiken – in dit voorbeeld kun je makkelijk €500 overhouden (gaas en palen al verrekend). Ga daavan lekker een weekendje weg en laat je kippen ondertussen genieten van de ruime ren die je voor ze gemaakt hebt!
Zelf een ren maken
Met een grondboor, flinke hamer, een paar palen en een rol gaas maak je zelf makkelijk een ren. Op de foto bovenaan de pagina zie je een deel van onze afzetting; zo simpel kun je het maken. Kijk ter inspiratie ook even op de pagina ‘Foto’s van kippenhokken’; daar vind je fotoalbums van verschillende kippenhouders.
Stahoogte is in alle gevallen een aanrader; niet alleen krijgen je kippen dan voldoende ruimte om eens te fladderen, zelf zul je het snel zat zijn als je niet in de ren kunt staan. Als je een ras hebt dat niet snel of goed vliegt, zoals de grote Brahma, kun je volstaan met gaas van minimaal 1,5 meter hoog. Heb je een ras dat wel goed en snel vliegt dan zul je de ren moeten overdekken. De snelste en meest betaalbare manier is met speciale vogelnetten. Deze houden de kippen binnen en roofvogels buiten.
Vogelnetten. Let op het gebruik van de hoge palen. Foto © Jan Bollen.
Filmpje:
Onze Brahma’s (in 2008). De één neemt een zandbad, een ander staat wat te doezelen en weer een ander gaat eens in de schaduw scharrelen. Volop gras en beplanting voor de voeding, insecten en schuilplaatsen. Door de ruimte en inrichting kunnen de dieren helemaal zichzelf zijn, dus echt kip zijn en al hun natuurlijke gedrag vertonen.
Maar die afmetingen van een paar kippen per vierkante meter kom ik overal tegen!
Helaas, dat klopt. In veel gevallen zijn die overgenomen van sites die informatie geven die op fokkers gericht is en bedoeld is voor foktomen in het fokseizoen. Helaas wordt dat er niet duidelijk bij gezet (hoewel dat ook wel logisch is) terwijl de info wel wordt overgenomen door andere sites en ook boeken.
Fokkers moeten nu eenmaal in het seizoen een groot aantal dieren zien te huisvesten, vandaar dat deze in heel veel gevallen met een maximale bezetting zitten. Buiten het seizoen hebben de dieren meestal meer ruimte en gelukkig zijn er ook steeds meer fokkers die binnen het seizoen hun dieren ruimer zetten.
Je kunt meestal wel herkennen dat het om fokhokken gaat; niet alleen is een halve of hele vierkante meter per kip vaak aangegeven, ook wordt er niet altijd onderscheid gemaakt tussen nachthok en ren, of de binnenruimte is zelfs groter dan de ren.
Onze tuin is 80m2 en volgens de fokmaten zouden we daar 120 grote Brahma’s (van 4 tot 5 kilo per kip!) in kunnen proppen. Zo bekeken snapt iedereen eigenlijk wel dat dat niet de bedoeling is – je zou er amper nog tussendoor kunnen lopen en de kippen kunnen hun kont niet keren.
Met een dergelijke bezetting als permanente huisvesting kun je, ook als je maar 2 kippen op 2m2 zet, wachten op problemen met ongedierte, een zeer vervuilde grond, verenpikken en verveelde en verzwakte kippen. Zo wel voor mens als voor het dier geen succes.