Hoe vervoer ik mijn kippen? Waar let ik op als ik bij de verkoper aangekomen ben? Hoe laat ik ze wennen? Of, als je al kippen hebt en dieren gaat bijkopen: hoe plaats ik ze bij de bestaande dieren? Op het filmpje mijn allereerste Brahma’s die de ochtend na aankomst voor het eerst de tuin verkennen.
voorbereiding
Zorg er voor dat je nachthok en ren op orde hebt; als je kippen bijkoopt is het aan te raden ze eerst apart te zetten van de rest (in quarantaine plaatsen) zodat je de dieren goed kunt observeren en controleren om er zeker van te zijn dat ze geen ongedierte of ziektes mee hebben genomen. Een mestonderzoek is een overweging waard.
Het nachthok (of quarantaine hok) is klaar voor gebruik: schoon, droog en voorzien van een goede bodembedekking (ik doe zelf een paar oude kranten, daarop houtkrul en daarop een flink laag stro). De ren is volledig ingericht, voldoende ruim voor de dieren die je kopen gaat en water & voerbakken staan op hun vaste plaats.
het ophalen van de dieren
Zelf spreek ik het liefst laat in de middag af en probeer het zo te mikken dat bij thuiskomst de dieren meteen in het nachthok kunnen maar het nog wel minimaal een uur licht is (anders zien ze niets binnen). Zo kunnen ze even bijkomen van alle stress van de afgelopen uren. Dat is een persoonlijke voorkeur: je kunt ook prima overdag de dieren gaan halen, als je ze bij thuiskomst maar hun rust gunt.
Soms kun je zelf dieren uitzoeken, een andere keer is er weinig keuze. Beide opties zijn prima, maar ik accepteer niet dat de dieren al in een doos zitten en ik het handeltje in handen gedrukt krijg. Ik wil de dieren zien, controleren op algemene conditie en ongedierte, voelen hoe hun gewicht is, enzovoorts. Ook wil ik dat de verkoper er even de tijd voor neemt zodat ik kan navragen welk voer de dieren gewoon zijn en om wat meer over de dieren te weten te komen.
Voor ik naar een verkoper toe ga vraag ik altijd of de dieren ingeënt zijn tegen Marek. We zijn hier gelukkig helemaal Marek-vrij en dat wil ik graag zo houden, ik wil dus geen kippen die zijn ingeënt tegen Marek. Dit komt mede door de raskeuze (niet Marek gevoelig) en omdat we hier fokken en geen risico willen kuikens te besmetten.
hoe vervoer je de dieren?
Neem een grote doos mee en voorzie die vooraf van ruim voldoende (als in veel en voldoende grote) ventilatiegaten/sleuven. Kippen geven veel warmte af en als ze die niet goed kwijt kunnen is het einde kip. Het staat erg suf als je bij de fokker nog moet gaan knippen en doen voor de broodnodige ventilatie … Kijk ook vooraf even hoe je alles zonder duwen en trekken goed in de auto zet en zorg ervoor dat de bodem stevig genoeg is – kippen willen niet in dozen zitten en kunnen even flink tekeer gaan.
Kunststof kattendraagmanden zijn ook prima, als je die al hebt kun je die meenemen.
Zorg in elk geval voor een laag oude kranten op de bodem voor het opvangen van de mest. Kippen plassen niet (hun urine vind je terug als een wit ‘petje’ aan de mest) dus voor een natte bedoeling hoef je geen angst te hebben. Wel gaan ze van stress flink poepen dus die kranten zullen van pas komen.
thuis aangekomen
Eenmaal thuis zet je de doos rustig neer bij de ren of het nachthok (afhankelijk van het tijdstip) en pak je de dieren rustig uit de doos. Goede kans dat je een paar pikken krijgt; niks van aantrekken (behalve eventueel handschoenen), dat is hun enige verdediging en je hebt ze een goede reden gegeven om zich te verdedigen door ze in een doos te zetten.
Laat de dieren daarna met rust, observeer van een afstandje zodat ze tot rust kunnen komen en de ren kunnen verkennen als het middag is of het nachthok als het verhuizen later plaats vindt.
Dezelfde kippen als op het filmpje, ca. een kwartier na aankomst (in de schuur annex nachthok)
kippen bijplaatsen
Als je al kippen hebt en geen quarantaineruimte beschikbaar hebt zul je de nieuwe aanwinsten direct bij de bestaande kippen moeten plaatsen. Let in dat geval extra op de gezondheid van de nieuwe dieren en controleer alle dieren (oud en nieuw) regelmatig op eventueel meegenomen ongedierte of ziektes.
Heb je wel een quarantaineruimte dan zul je na een 14 dagen de nieuwe kippen ook moeten bijplaatsen bij de bestaande. Het voordeel is dat je de dieren goed hebt kunnen observeren en controleren zodat je zekerder bent van het feit dat ze niets overdragen aan je bestaande dieren.
Als je dieren bijplaatst in een bestaande groep dan kun je ze het beste tegen slaaptijd bij de rest op stok zetten in plaats van overdag opeens in de ren erbij. Zitten kippen eenmaal op stok te dutten dan winden ze zich niet snel meer op, zet de nieuwe dieren er zachtjes bij en houdt van een afstandje even in de gaten of het rustig blijft.
Deze manier van bijplaatsen verloopt over het algemeen veel soepeler dan de nieuwe dieren overdag in de ren zetten bij de rest.
Plaats nóóit dieren jonger dan 6 maanden bij een bestaande groep! Volwassen dieren accepteren geen kuikens en zitten ook niet te wachten op een stel pubers. Als je per sé kuikens of pubers wilt hebben, huisvest die dan apart tot ze minimaal 6 maanden oud zijn en plaats ze dan pas bij de rest.
Heb je al een haan bij je hennen zitten dan kun je nooit een 2e haan bijplaatsen. Hanen kunnen prima samen leven, mits ze samen opgroeiden. Broertjes samen houden gaat dus prima, zo ook de eventuele hanenkuikens die door je eigen kippen uitgebroed zijn (hoewel je wel goed in de ruimte moet zitten als je meerdere hanen houden wilt).
Plaats nooit één kip bij maar minimaal twee. Een kip die in d’r upje in een groep wordt gezet krijgt het bijzonder zwaar te verduren. Niet zelden wordt zo’n eenzame kip doodgepikt door de rest; er gaat in elk geval bloed vloeien met alle gevolgen van dien.
Kippen leven volgens een duidelijk maar ook complex sociaal systeem en hanteren een pikorde. Hoe hoger je in de pikorde staat hoe beter, dus er is altijd strijd om de volgorde in de pikorde. Plaats je nieuwe dieren bij dan moet de pikorde opnieuw worden vastgesteld wat niet altijd even zachtzinnig gedaan wordt.
De allerbelangrijste regel voor succesvol bijplaatsen: voldoende ruimte en een goede inrichting. Wanneer de dieren te krap zitten en/of een kale ren hebben kunnen ze elkaar niet ontlopen. In het ergste geval kunnen daar doden bij vallen, in elk geval zal er bloed gaan vloeien en moet je ingrijpen. Dat is allemaal niet handig, je zorgt dus beter vooraf voor voldoende ruimte en voldoende struiken en planten (zie de betreffende pagina’s voor meer info).
Al is je ren nog zo groot en mooi ingericht, helemaal soepel verloopt het zelden. Zolang er geen bloed vloeit moet je je er vooral niet mee bemoeien, hoe sneu het er soms ook uit ziet. Uiteindelijk bepalen de kippen zélf hoe de pikorde eruit komt te zien en bemoeienis van de mens zorgt er uiteindelijk alleen maar voor dat het langer duurt eer de pikorde duidelijk is en vrede weer heerst.
De dieren inspuiten met azijn of iets dergelijks zodat ze allemaal dezelfde geur hebben heeft geen nut; kippen herkennen elkaar niet alleen aan de geur maar ook aan uiterlijk en geluid – en ze kunnen tellen. Een geurje erop spuiten fopt ze niet; als je dingen als parfum of luchtverfrisser gebruikt (en echt, dat komt vaker voor dan je denkt) is het nog link ook omdat ze dat binnen krijgen als ze hun verenpak poetsen.
Wil je toch een geurtje spuiten, gebruik dan een beetje azijn door het water en benevel de dieren met een schone plantenspuit. Je moet ze zeker niet nat maken (!), een klein beetje volstaat.
eten en drinken
Nieuwe kippen mogen lang niet altijd bij het eten en drinken komen van de bestaande dieren. Zeker in het begin is het een aanrader om op een paar verschillende plekken, liefst ook een paar beschutte, voedsel en water neer te zetten zodat ook de nieuwe dieren goed kunnen eten en drinken. Let dus altijd op dat nieuw bijgeplaatste dieren voldoende gelegenheid hebben om te eten en drinken!
leuk, we gaan op kipsafari!
Nieuwe kippen kiezen soms zelf hun slaapplaats en dat hoeft niet per sé de slaapplaats te zijn die jij in gedachten had. Hier hebben we al heel wat kipsafari’s achter de rug: ’s avonds bij het afsluiten van de schuur koppies tellen en de ontbrekende kippen zoeken in de tuin. We vonden er op stoelleuningen en onder bosjes. De buren zagen ons dan met een zaklamp door de tuin speuren om even later met een heftig protesterende kip in de armen de schuur in te verdwijnen (alwaar we de mopperkont bij de rest zette). Dit was voor de buren leuker dan voor ons, maar het hoort erbij. Na een paar avonden stug volhouden accepteren ze de slaapplaats meestal probleemloos.