Kippen hebben wormen, zo simpel is het eigenlijk. En voor je nu schrikt en gaat ontwormen: juist door een paar wormen te hebben bouwt de kip weerstand op en is er een natuurlijke balans. De worm is afhankelijk van de kip om te overleven; als de kip ziekt wordt en dood gaat is het ook einde verhaal voor de wormen. Met een paar wormen is dus niet alleen niks mis, door preventief te ontwomen verhoog je de kans op een flinke infectie omdat je de natuurlijke balans verstoort. Daarbij is zo’n kuur ook een aanslag op de algemene weerstand van de kip.
Vertel je me nu dat wormen onschuldig zijn?
Ja en nee. Een gezonde kip die een normaal aantal wormen heeft ondervindt daar geen nadelen van maar juist de eerder genoemde voordelen. Zolang de natuurlijke balans niet wordt verstoord is er helemaal niks aan de hand en moet je ook niet willen ontwormen en zo de balans en weerstand van de kip verstoren.
Zodra de balans weg valt (door ziekte of verzwakking van de kip, verkeerde medicijnen tegen het één of ander of welke reden dan ook) kan er een echte worminfectie plaats vinden wat weldegelijk risico’s met zich meebrengt voor de kip. In dat geval laat je de DA/PVA bepalen welke worm de problemen veroorzaakt en ontworm je met een middel van de DA/PVA — de middelen die in dierenwinkels worden verkocht werken niet zo goed als de middelen op voorschrift, met alle reeds genoemde nadelen tot gevolg.
Welke wormen komen het meest voor en hoe weet ik dat ik moet ontwormen?
Hoewel er meer soorten wormen zijn waarmee een kip besmet kan raken gaat het meestal om de grote of kleine spoelworm, de haarworm, de lintworm en, in mindere maten, de gaapworm.
De kleine spoelworm is niet ziekteverwekkend, de grote wel mits in grote aantallen aanwezig. De eitjes zijn soms terug te vinden in de mest van de kippen. Vooral bij zomerse temperaturen gaat het dan al snel mis. Zie je dus eitjes (of de wormen zelf) in de mest zitten dan is het tijd om via mestonderzoek bevestiging te krijgen en een passende ontwormkuur te geven.
De haarworm kan flink schade veroorzaken en is erg ziekteverwekkend. Het is echter ook een hele kleine worm die je kunt zien met het blote oog. Kippen die last hebben van haarworm vertonen duidelijk symptomen die je er toe zouden moeten bewegen je DA/PVA te contacteren en mestonderzoek uit te laten voeren.
De lintworm is waarschijnlijk de meest bekende; het is een lange, platte worm die bestaat uit segmenten (’stukjes’) die je terug kunt vinden in de mest van de kippen. De lintworm is verder vrij onschadelijk.
De kleine lintworm is niet zo onschuldig als zijn grote neef. De kippen lopen deze vooral op door slakken te eten; voer dus nooit slakken aan je kippen en zet slakkenvallen in je tuin. Deze worm kun je met het blote oog niet zien en is alleen via mestonderzoek op te sporen.
De gaapworm komt, tot slot, voor in de luchtpijp van de kip. Kippen met gaapworm gapen erg veel (vandaar ook de naam), schudden met de kop en hebben vaak een moeizame(re) ademhaling en vermageren. Bepaald geen onschuldige worm, dus. Deze worm is ook niet altijd terug te vinden in de mest maar door op de symptomen te letten (veel gapen, schudden van de kop) weet je wel wanneer je contact op moet nemen met je DA/PVA omdat je gaapworm vermoedt.
Het geven van de wormkuur en de nazorg
Er is in Nederland slechts één middel, Flubenol, geregistreerd voor kippen. Omdat je het ontwormen via de DA/PVA moet doen en niet met middelen die vrij verkrijgbaar zijn zal de DA je alle verdere informatie over het toedienen en dosering geven.
Een wormkuur is een aanslag op de weerstand van de kip. Na een wormkuur geef je de behandelde dieren daarom ook best een vitaminekuur en probiotica om de weerstand weer op te krikken. De makkelijkste manier om de probiotica te geven is door doodgewone naturel Biogarde te geven. Kost gemiddeld 50 cent voor een beker van 500 ml. Je kunt de multivitamine door de biogarde doen.
Geef géén yoghurt of biogarde met smaakjes en dergelijke, daar zit erg veel suiker e.d. doorheen. Biogarde naturel is prima en vrijwel alle kippen zijn er dol op.
Preventief ontwormen
Het al dan niet preventief ontwormen zal altijd wel een heet hangijzer blijven. De fabrikanten en DA’s willen graag hun verdiensten behouden en adviseren vaak om 2 tot 4 keer per jaar ‘preventief te ontwormen’.
Preventief ontwormen is echter onmogelijk: als de dieren geen wormen hebben kun je die ook niet doden. Een kuur blijft niet actief in de kip, er is geen sprake van bescherming.
Gezonde kippen met een paar wormen hebben daar alleen maar baat bij, door daar te beginnen met ontwormen verstoor je de balans waardoor de dieren juist gevoeliger worden voor een worminfectie waardoor je uiteindelijk aan het ontwormen blijft.
Ieder moet natuurlijk zijn eigen keuzes maken, maar wie zijn dieren goed in de gaten houdt en tijdig contact opneemt met de DA/PVA en/of mestonderzoek laat doen hoeft niet preventief te ontwormen.
Wanneer een kip vage symptomen vertoont, zoals minder eetlust of een bleke kam, moet je altijd mestonderzoek uit laten voeren. Hieruit kan naar voren komen dat een wormkuur op zijn plaats is, al dan niet in combinatie met een behandeling tegen een ziekte (bijvoorbeeld coccidiose). Juist omdat zieke kippen gevoelig zijn voor een flinke worminfectie zie je deze infecties vaak optreden als gevolg van een andere ziekte / aandoening.