Net als andere dieren – en mensen – kan een kip van alles mankeren. Van de makkelijk te behandelen kalkpoten tot dodelijke en besmettelijke ziekten als Marek. Ook kunnen kippen last krijgen van ongedierte; de één aanzienlijk makkelijker te bestrijden dan de ander. Als je je overal serieus in verdiept zou de moed je in de schoenen zinken maar gelukkig zul je met veel dingen zelden of nooit te maken krijgen. Dat maakt het echter niet minder belangrijk een bepaalde basiskennis te hebben zodat je tijdig ziet dat er wat aan de hand is.
Op de foto zie je Blacky, één van onze Brahma hennen. Ze werd plotseling ziek; we hebben haar binnen gezet en ORS en krachtvoer gegeven. Helaas mocht het in dit geval niet baten. Mestonderzoek leverde niets op en voor we een volgende stap bedacht hadden overleed ze. Heel plotseling ziek geworden en snel heen gegaan. Soms is er niks aan te doen, maar door goed op te letten en tijdig de juiste actie te ondernemen kun je veel leed voorkomen en kunnen je kippen helemaal herstellen.
Let op: geen enkele website kan de dierenarts vervangen!
Veel ziekten hebben (min of meer) dezelfde symptomen en ook de algemene toestand van het dier voor het ziek werd is van invloed.Wanneer je het idee hebt dat je kippen iets onder de leden hebben, of één kip duidelijk niet fit is, laat je het beste direct mestonderzoek doen bij een goede dierenarts. De uitslag krijg je vaak dezelfde dag nog en kan veel antwoorden opleveren.
Ga nooit zomaar in de weer met (genees)middelen die je in de dierenwinkel kunt krijgen; daarmee kun je de situatie soms verbeteren maar veel vaker juist verslechteren.
Als je ziet dat een kip zich anders gedraagt dan anders – en als je normaal aandacht besteed aan je kippen dan zie je dat wel – moet je scherp op gaan letten. Kippen zijn prooidieren en erg hard voor zichzelf. Zwakte (dus ook ziekte) tonen is einde kip in de natuur, en dat instinct zit er nog goed in. Een kip zal dus niet snel laten merken dat er wat aan de hand is …
waar moet je zoal op letten?
Zoals gezegd, observeer je dieren regelmatig zodat je veranderingen in gedrag en/of uiterlijk opmerkt. Zijn de kam en lellen nog mooi rood, of zien die bleek? Is de kip levendig of zit ze veel te suffen? Hoe is de mest, mooi stevig met een wit petje of dun of groen? Hoe is de krop, eet en drinkt het dier goed? Zit ze bol, staat ze wankel op de poten? Zie je ongediertje op de kip of tussen de veren? Zijn de ogen schoon en helder? Niest de kip of maakt het dier een verkouden indruk?
wat als je vermoedt dat er iets mis is?
Bij extreem weer (hartje winter, als het erg koud is, of midden in de zomer als het warm is) eerst zorgen voor warmte (winter) of koelte (zomer). Hiervoor kun je het dier in een bench of grote doos zetten op een warme plek binnen (winter natuurlijk) of koele plaats (zomer).
De lichaamstemperatuur van een kip ligt rond de 41°C. Kippen kunnen beter tegen koude dan warmte en kunnen geen al te grote temperatuurschommelingen aan. In geval van twijfel kun je de temperatuur via de cloaca opnemen.
Als je niet 100% zeker bent of het dier genoeg gedronken heeft en/of als het dier diarree heeft, zorg er dan meteen voor dat het vochtgehalte weer op peil komt door het dier ORS te geven.
Wanneer het dier eenmaal op temperatuur is (warm of koel genoeg staat en de lichaamstemperatuur weer rond de 41°C ligt) en vocht (ORS) binnen krijgt kan het zomaar al een heel eind opkikkeren.
Wanneer een dier zelf eet en drinkt geef ik zelf – na de eventuele ORS – altijd water met een multivitamine (ik gebruik er een voor duiven waarvan ik de dosering omrekende) en een papje van legkorrels (gewoon korrels met water verdunnen tot pap). Dat eet en drinkt makkelijk weg en het dier krijgt zo direct een vitaminestoot binnen.
Heeft een dier ondergewicht (o.a. vast te stellen aan een scherp uitstekend borstbeen) dan krijgt het krachtvoer: meelwormen, gebroken maïs, zonnebloempitten, vlees (Smuldier, kattenvoer uit blik) bijvoorbeeld.
ga niet zelf dokteren met medicijnen uit de dierenwinkel!
Via internet vind je miljoenen dierenartsen: noem 3 vage symptomen op het gemiddelde forum en je krijgt direct te horen welk medicijn je kopen kunt bij de dierenwinkel, en welke dosering je aan moet houden. Hierbij wordt voorbij gegaan aan een paar hele belangrijke zaken:
- de symptomen wijzen zelden duidelijk op één mogelijke ziekte,
- medicijnen die vrij verkrijgbaar zijn werken veel minder effectief dan die je via de dierenarts krijgt en
- je weet helemaal niet hoe een ander moet doseren tenzij je exact weet welk middel (incl. percentages) de ander heeft en wat de kip weegt en wat diens algemene toestand is.
Het aantal dieren dat op deze wijze het verkeerde medicijn kreeg, of het juiste maar in een te hoge of lage dosering is enorm. Veel van die dieren overlijden, maar dan wordt de oorzaak gezocht bij de oorspronkelijke ziekte en niet bij het zelf dokteren. Andere dieren hebben op de korte termijn meer geluk, maar bouwen wel een resistentie op tegen het (verkeerd) gegeven medicijn, wat later weer voor veel ellende kan zorgen.
mestonderzoek
Wanneer je een ziek dier hebt zitten, laat dan mestonderzoek uitvoeren. Dit kost gemiddeld €15 en geeft veel informatie over het dier. Veel ziektes kunnen via de mest worden vastgesteld, net als een flinke worminfectie.
Het beste verzamel je mest van de laatste 2 dagen van ál je kippen en neem je (van het donkere deel) van alle mest een klein beetje. Dit meng je en lever je in bij de dierenarts.
De uitslag volgt meestal de zelfde dag al, en van daar uit kun je (samen met de dierenarts) bekijken wat de beste stappen of medicijnen zijn.